Καθημερινός Μοριάς

Συναντήσεις Σπάρτης

I. Συναντήσεις Σπάρτης

Υπό την Αιγίδα του Δήμου

Μεσοπερίοδος Θέρους 2021

Εκδηλώσεις Παρασκευής 20 – Κυριακής 22

Αυγούστου

ΙΙ. Β΄ Χωρολογική Εκδρομή Μεσοπεριόδου

Συνάντηση Παρρασίας και Φιγαλείας

στο Υπομόχλιο του Ελληνισμού

27 – 31 Αυγούστου

2021

(Έτος επετειακό συμβολικό

2.500 χρόνων από την Μάχη των Θερμοπυλών

και 200 από την Επανάσταση των Παλληκαριών)

Ι

ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

Η Μάχη των Θερμοπυλών έγινε την επομένη της νύχτας όπου οράται πανσέληνος το φεγγάρι. Τότε ετελούντο τα Ολύμπια. Την δεύτερη ημέρα μετά την μάχη (τρίτη κατά την αρχαία συμπεριληπτική αρίθμηση) Αρκάδες παρουσιάσθηκαν στον Ξέρξη “βίου τε δεόμενοι καὶ ἐνεργοὶ βουλόμενοι εἶναι”, και ερωτηθέντες τί πράττουν οι Έλληνες και δεν βρέθηκαν στην μάχη, απήντησαν ότι εορτάζουν τα Ολύμπια και θεώνται αγώνα γυμνικό και ιππικό (Ηρόδοτος, Θ, 26). Την προηγούμενη ημέρα έγινε η σκηνοθετημένη κατά την εντολή του Ξέρξη επίδειξη των πεσόντων του Ελληνικού και Περσικού στρατού (Θ, 24-25). Η προτεραία ήταν η ημέρα της μάχης, η 13η του τρίτου σεληνιακού μήνα, που φέτος πέφτει στις 21 Αυγούστου. (Πανσέληνος λογίζεται στην νύχτα που φαίνεται γιομάτο το φεγγάρι, εφέτος το βράδυ της 22ας προς την 23η, το δε αρχαίο ημερονύκτιο αρχίζει με την δύση του ήλιου).

Φέτος λοιπόν η Μάχη των Θερμοπυλών έγινε και εορτάζεται στις 21 Αυγούστου. Οι αρχαίοι πρόγονοί μας λογάριαζαν τους μήνες σεληνιακούς και τα χρόνια ηλιακά. Τα συμβάντα συνεπώς ταυτοχρονιζόντουσαν με την φάση της σελήνης ημερομηνιακά και την περίοδο του ήλιου ενιαύσια και εποχιακά. Γι αυτό όλες οι επέτειοι και εορτές ήσαν «κινητές», όπως για τους νεώτερους το Πάσχα και οι συνηρτημένες εορτές.

Για τις Θερμοπύλες και το αποκαλυπτικό νόημα της Μάχης δείτε τις υπό έκδοση μελέτες μου στον ιστότοπο του Ινστιτούτου, τμήμα Research Projects, τμήμα «Δωρικές Μελέτες»:

1/ Το Νόημα των Θερμοπυλών

2/ Για τις Θερμοπύλες

3/ Διάκριση και Δια-κριτική: Σπαρτιατικά Ζητήματα με Αφορμή τον Εορτασμό των Θερμοπυλών.

Φέτος ο εορτασμός έχει πολλαπλή συμβολική σημασία: είναι τα 2500 χρόνια από την Μάχη των Μαχών. Μια ήττα ενδοξώτερη νικών γιατί είναι η νίκη του κάλλους της αιωνιότητας απέναντι στην ισχύ του χρόνου. Ήττα αισιώτερη για τον Απόλλωνα από την νίκη των Πλαταιών.

Για τον εορτασμό του Δήμου έχω καταρτίσει ένα ειδικό πρόγραμμα διαλέξεών μου, με τον τίτλο:

Έρευνες για την Λακεδαιμόνια Κατανόηση των Θερμοπυλών

ΜΟΡΦΗ

Η Αλήθεια και το Κάλλος της Σπάρτης

Επισυνάπτω το Πρόγραμμα σε συνημμένο. Θα πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Δήμου κατά σειρά εν καιρώ. Η πρώτη ομιλία της σειράς θα γίνει την Κυριακή, όλο δε το τριήμερο θα είναι αφιερωμένο στην μεγάλη φανέρωση της Δωρικής Ιδέας, που χρησμοδότησε ο ίδιος ο Απόλλων από το Μαντείο των Δελφών. Οι Σπαρτιάτες, όπως πάντα για τα δημόσια θέματα, ζητούν χρησμό για τον πόλεμο. Και η Πυθία αποφθέγγεται σε μεγαλόπρεπα επικά εξάμετρα:

ὑμῖν δ΄, ὦ Σπάρτης οἰκήτορες εὐρυχόροιο,

ἤ μέγα ἄστυ ἐρικυδὲς ὑπ΄ ἀνδράσι Περσεΐδῃσι

πέρθεται, ἤ τὸ μὲν οὐχί, ἀφ΄ Ἡρακλέους δὲ γενέθλης

πενθήσει βασιλῆ φθίμενον Λακεδαίμονος οὗρος.

Οὐ γὰρ τὸν ταύρων σχήσει μένος οὐδὲ λεόντων

ἀντιβίην∙ Ζηνὸς γὰρ ἔχει μένος∙ οὐδέ ἕ φημι

σχήσεσθαι, πρὶν τῶνδ’ ἕτερον διὰ πάντα δάσηται.

(Ηρόδοτος, Η, 220, 4 = Νο. 100 Parke-Wormell)

Ή θα παρθεί η Σπάρτη ή θα πεθάνει βασιλιάς της. Γιατί ο Ξέρξης έχει το μένος του Διός και δεν τον συγκρατεί η αντίδραση ούτε των ταύρων ούτε των λεόντων, ούτε των Πελασγικών και Ιωνικών φύλων η χθόνια ισχύς ούτε του Δωρισμού η ακαταμάχητη ρώμη. Το πνεύμα του Απόλλωνα εννοεί ότι το μόνο που υπερβαίνει την Δύναμη της Κυριότητας είναι η τελειότητα του κάλλους προσφερόμενη σε «άχρηστη» θυσία. Το τέλος (τέρμα) φθάνει με την επίτευξη του τέλους (τελειότητας, δηλ. κάλλους και αλήθειας, γυμνώσεων αμφοτέρων του όντος). Δεν έχει σημασία και δεν παίζει ρόλο το τί γίνεται στον χρόνο τότε, η επιτυχία είναι το ίδιο άσχετη όσο και η αποτυχία στις κοσμικές επιδιώξεις. Γι αυτό ο Ξέρξης θύμωσε πάνω από όλους με τον Λεωνίδα (Ηρόδοτος, Η, 238).

Οι 300 δεν λογαριάζουν τον θάνατο γιατί έχουν την πλέρια ζωή της τελειότητας. Το «τέλος» σε κάνει θεό. Υπάρχουν ως ιδέες στον χρόνο. Ο χρόνος δεν θίγει, ούτε καν αντιτίθεται στην αιωνιότητα, γιατί είναι η αιωνιότητα ξετυλιγμένη, είναι η φανέρωση της αιωνιότητας. Και οι Σπαρτιάτες είναι ιδέες, όντας τέλειοι στο σώμα και στο πνεύμα, «καλοί» στην ενότητα σώματος και πνεύματος, διαμορφωμένοι σε ζων κάλλος με γυμναστική και ποίηση. Γιατί αλήθεια είναι η ομορφιά του πνεύματος και κάλλος η αλήθεια του σώματος, η δε ταυτότητα κάλλους και αλήθειας συνιστά την ουσία της ύπαρξης. Ο Απόλλων, πρωθήβης του τέλους, είναι πάγκαλος και πάνσοφος: στο τέλος θα γίνει πάντα το τέλος.

Σωστά το συνέλαβε ο ρωμαντικός νεαρός ποιητής σε κλασσική μορφή:

Beauty is truth, truth beauty, – that is all

Ye know on earth, and all ye need to know.

John Keats, Ode on a Grecian Urn, V, 49-50

[Η αμέριμνη εορτή του βίου εν τελειότητι αποτελεί την Απολλώνιο Διαθήκη. Cf. Πίνδαρος, Frr. 2-3 Maehler; Πλούταρχος, Παραμυθητικός προς Απολλώνιον, 109 Α-Β. Και παράβαλλε την ιστορία του Κλέοβι και Βίτωνα με τα εν Δελφοίς αγάλματα].

Ο Κούρος του Κάλλους είναι ιερό ανάθημα και ταφικό μνημείο, αρχέτυπο πολεμικής αρετής και σύμβολο ανδρότητας, ίνδαλμα αγωνιστικό και ορχηστικό, ιδέα της αλήθειας και τέλος της ύπαρξης, ουσία του όντος και θεία επι-φάνεια. Ο Κούρος της τέχνης και ο Κούρος της ζωής είναι αγάλματα του Απόλλωνα, στα οποία χαίρει ο θεός αναγνωρίζοντας την εικόνα του.

*

Η πρώτη συνεισφορά μας στον εορτασμό της νικηφόρου ήττας είναι το πρόγραμμα του τριημέρου που διαρθρώνεται ως εξής:

Α.

Η Απολλώνια πνοή φυσάει πάνω σε ένα φαλλικό σύμβολο (πρωτοδωρικός θεός, Αγυιεύς), και ο Φαλλός της Βιάζουσας Δύναμης μεταμορφώνεται στον Κούρο του Κάλλους. Πνέει πάνω σε ένα δαίμονα του ενιαυτού Κάρνο, έφορο του οργασμού του Κριού και του πλούσιου Τρυγητού τον Αύγουστο και τον κάνει Κάρνειο Απόλλωνα μετασχηματίζοντας τελετές ευετηρίας σε ανδρείες γυμνικές και πολεμικές εορτές (Κάρνεια). Ερωτεύεται έναν άλλο δαίμονα του ενιαυτού, τον νεαρό θεό θνήσκοντα και ανιστάμενο πνεύμα της περιοδικότητας, και ταυτίζεται μαζύ του «σκοτώνοντάς» τον (Υάκινθο και Υακίνθια). Μετατρέπει στρατιωτικές επετείους και μνήμη ηρωικώς πεσόντων σε παιδιά γυμνών αγοριών ορχουμένων και παιανιζόντων (Γυμνοπαιδιαί).

Την πρώτη ημέρα λοιπόν θα αναλύσω αυτήν την Απολλώνια συναρπαγή στην Σπάρτη σε όλες τις θρησκειολογικές καταλήψεις της, αυτήν την υπαρξιακή ανάσα που φυσάει το κάλλος από την πλησμονή της τελειότητάς του, και αναπνέοντάς την υπάρχουμε και ζούμε το «τέλος» της αωνιότητας, – κατά την Δωρική ερωτική εννοιολογία του Αΐτη και του Εισπνήλα.

Θεματικός τίτλος της ομιλίας μου είναι:

Οι Εορτές και η Αιωνιότητα του Απόλλωνα –

Γυμνοπαιδιές και Θερμοπύλες

[Για τις Γυμνοπαιδιές δείτε στον ιστότοπο, κατηγορία «Δωρικές Μελέτες»:

1/ Έρευνες στον Σπαρτιατικό Τρόπο Βίου και την Βιοθεωρία του.

Λακεδαίμων Εορτάζουσα, ΙΙ. Γυμνοπαιδιαί

2/ Επίλογος για τον Σπαρτιατικό Τρόπο Βίου από τις Λακεδαιμόνιες

Γυμνοπαιδιές

3/ Απο-καλύψεις για τις Γυμνοπαιδιές

4/ Δυο Εκδηλώσεις στην Σπάρτη για τις Γυμνοπαιδιές

5/ Μορφολογία και Ύφος Αρχαϊκής Λακωνικής Πλαστικής,

ΙΙ. Γυμνοπαιδιαί και οι ορειχάλκινοι «Θυρεατικοί» Παίδες

6/ Ο Χαρακτήρας της Δωρικής Ταυτότητας του Ελληνισμού

XVI. Οι Θυρεατικοί Στέφανοι και ο Απόλλων-Ζευς του Ugento

Μορφολογία και Συμβολισμός].

*

Η εκδήλωση θα γίνει την Παρασκευή 20 Αυγούστου, στις 8.30 το βράδυ.

Τόπος συμβολικής σημασίας η αίθουσα συνεδριάσεων του Παλαιού Δημαρχείου στην Κεντρική Πλατεία.

***

Β.

ΚΑΡΝΕΙΑ

Το Σάββατο, 21 Αυγούστου, το βράδυ στις 9.30, θα πραγματοποιήσουμε το καθιερωμένο Συμπόσιο για τα Κάρνεια, τα οποία φέτος τελείωναν την επομένη. Ήταν 9ήμερος εορτή, από 7ης μέχρι 16ης του τρίτου (σεληνιακού) μήνα του καλοκαιριού (μονοήμερες αποκλίσεις συμβαίνουν λόγω της μη απόλυτης ταύτισης σεληνιακών φάσεων με το πολιτικό σεληνιακό ημερολόγιο των εναλλάξ 29 και 30 ημερών). Η πανσέληνος αυτόν τον καιρό συμβαίνει στις 22 Αυγούστου, ώρα 15.01.

[Για τα Κάρνεια δείτε στον ιστότοπο, κατηγορία «Δωρικές Μελέτες»:

1/ Κάρνεια Ιερομηνιακά

2/ Για τα Κάρνεια

3/ Ολύμπια και Σπάρτη: Ιδέα και Πραγματικότητα της Δωρικής Ουσίας

του Ελληνισμού

4/ Για τα Κάρνεια πάλι].

Γ.

Την Κυριακή, επιστέγασμα του τριημέρου των Θερμοπυλών, θα αρχίσουμε την ανάπτυξη του ειδικού Κύκλου αφιερωμένου στην Μάχη, με τον προαναφερθέντα γενικό τίτλο:

Έρευνες για την Λακεδαιμόνια Κατανόηση των Θερμοπυλών

ΜΟΡΦΗ

Η Αλήθεια και το Κάλλος της Σπάρτης

Στην πρώτη προλογική διάλεξη θα μιλήσω κατά το επισυναπτόμενο Πρόγραμμα στο θέμα:

Η Τρίτη Κοσμοϊστορική Επανάσταση

και το «Τέλος» της Ιστορίας

[Επαναλαμβανόμενο εστιακό ζήτημα και πολλαχώς εξεταζόμενο στις μελέτες μου αποτελεί η Δωρική ουσία του Ελληνισμού, ως τρίτης και τελειωτικής Επανάστασης προς πραγμάτωση του ανθρώπινου «τέλους». Δείτε passim στις σχετικές πραγματείες του ιστότοπου].

*

Η ομιλία θα γίνει την Κυριακή 22 Αυγούστου, 8.30 το βράδυ, στην αίθουσα συνεδριάσεων του Παλαιού Δημαρχείου, στην Κεντρική Πλατεία.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *