Του Β. Τούμπλη

Ένα ζήτημα που επανέρχεται σχεδόν κάθε χρόνο στο Τεχνικό Πρόγραμμα του Δήμου Σπάρτης είναι η πρόταση της Κοινότητας Χρυσάφων για την κατασκευή μιας μικρής λιμνοδεξαμενής, η οποία θα συγκεντρώνει το νερό που σήμερα χάνεται από την υπερχείλιση των υφιστάμενων πηγών και υποδομών.

Παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, η πρόταση έχει τεθεί επανειλημμένα από την τοπική κοινότητα, μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει η υλοποίησή της, με βασικό επιχείρημα ότι υπάρχουν διαδικαστικά ή θεσμικά εμπόδια. Την ίδια στιγμή, συνεχίζονται έργα μικρότερης κλίμακας, όπως τσιμεντοστρώσεις αγροτικών δρόμων ή πλακοστρώσεις σε σοκάκια, έργα ασφαλώς χρήσιμα, τα οποία όμως, σύμφωνα με πολλούς κατοίκους, δεν αντιμετωπίζουν τις πραγματικές αναπτυξιακές ανάγκες του χωριού.

Μια απλή παρέμβαση με πολλαπλά οφέλη

Η πρόταση αφορά τη δημιουργία μιας μικρής λιμνοδεξαμενής, η οποία θα αξιοποιεί το νερό που σήμερα καταλήγει να χάνεται μέσω της υπερχείλισης.

Μια τέτοια υποδομή θα μπορούσε να προσφέρει πολλαπλά οφέλη.

Πρώτα απ’ όλα, θα επέτρεπε την αξιοποίηση ενός φυσικού πόρου που σήμερα παραμένει ανεκμετάλλευτος, συμβάλλοντας στη διατήρηση αποθεμάτων νερού για περιόδους αυξημένων αναγκών.

Παράλληλα, θα μπορούσε να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την αντιπυρική προστασία της ευρύτερης περιοχής. Η ύπαρξη διαθέσιμου νερού σε ένα ορεινό χωριό, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική κατά τα πρώτα λεπτά μιας πυρκαγιάς, όταν η άμεση επέμβαση είναι πολλές φορές αυτή που καθορίζει την εξέλιξη ενός περιστατικού.

Οι κάτοικοι επισημαίνουν ότι η πλησιέστερη αντίστοιχη υποδομή βρίσκεται στη Ζαραφώνα, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη δημιουργίας μιας εφεδρικής υδατοδεξαμενής στην περιοχή των Χρυσάφων.

Ανάγκη αλλαγής προτεραιοτήτων

Το βασικό παράπονο που εκφράζεται από την τοπική κοινωνία δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο έργο.

Αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο ιεραρχούνται οι ανάγκες των κοινοτήτων.

Όπως επισημαίνουν κάτοικοι του χωριού, κάθε χρόνο ενημερώνονται ότι τα διαθέσιμα κονδύλια μπορούν να αξιοποιηθούν σχεδόν αποκλειστικά για έργα όπως τσιμεντοστρώσεις, μικρές πλακοστρώσεις ή παρεμβάσεις συντήρησης, ενώ δυσκολεύονται να προχωρήσουν έργα που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πραγματική αναπτυξιακή προοπτική και να εξυπηρετήσουν πολλαπλές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τα Χρυσάφα, αλλά πολλές κοινότητες της ελληνικής περιφέρειας, όπου συχνά τίθεται το ερώτημα αν τα διαθέσιμα κονδύλια αξιοποιούνται με τον πλέον αποδοτικό τρόπο ή αν περιορίζονται σε έργα μικρής εμβέλειας που δεν αλλάζουν ουσιαστικά την εικόνα ενός τόπου.

Ένα βυζαντινό χωριό με μεγάλες δυνατότητες

Τα Χρυσάφα δεν είναι ένα οποιοδήποτε χωριό της Λακωνίας.

Αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς οικισμούς της περιοχής, με έντονη βυζαντινή ταυτότητα, σημαντικά μνημεία, παραδοσιακή αρχιτεκτονική και μακραίωνη ιστορία.

Μαζί με το Γεράκι αποτελούν ουσιαστικά το ανατολικό ιστορικό προπύργιο του Μυστρά, συνθέτοντας έναν ενιαίο πολιτιστικό χώρο που θα μπορούσε να αναδειχθεί πολύ περισσότερο μέσα από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπτυξης.

Η εγγύτητα με τον Μυστρά, ο οποίος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους βυζαντινούς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας και προσελκύει χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο, δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες για την ανάπτυξη εναλλακτικού τουρισμού, πολιτιστικών διαδρομών, πεζοπορίας και θρησκευτικού τουρισμού.

Πολλοί θεωρούν ότι τα Χρυσάφα θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε έναν μικρό «Μυστρά», όχι φυσικά ως αντίγραφο του ιστορικού μνημείου, αλλά ως έναν ζωντανό παραδοσιακό βυζαντινό οικισμό που θα αναδεικνύει την ιστορία, την αρχιτεκτονική, τις εκκλησίες και το φυσικό του περιβάλλον.

Από τις μικρές παρεμβάσεις σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική

Η κατασκευή μιας λιμνοδεξαμενής μπορεί να φαίνεται ως ένα μικρό τεχνικό έργο.

Στην πραγματικότητα όμως αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανάγκης να αλλάξει η φιλοσοφία σχεδιασμού για τα ιστορικά χωριά της Λακωνίας.

Η ανάπτυξη δεν επιτυγχάνεται μόνο με ασφαλτοστρώσεις, τσιμεντοδρόμους ή πλακοστρώσεις. Απαιτεί έργα που συνδυάζουν την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, την πολιτική προστασία, τη διαχείριση των φυσικών πόρων και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Τα Χρυσάφα διαθέτουν όλα τα στοιχεία για να αποτελέσουν έναν ακόμη σημαντικό πόλο επισκεψιμότητας στη Λακωνία. Για να συμβεί αυτό, όμως, απαιτείται ένας συνολικός σχεδιασμός που θα υπερβαίνει τις αποσπασματικές παρεμβάσεις και θα επενδύει σε έργα ουσίας, με μακροχρόνιο αναπτυξιακό αποτύπωμα.

Η δημιουργία μιας λιμνοδεξαμενής δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό έργο. Είναι μια παρέμβαση που συνδέεται με την ορθολογική διαχείριση του νερού, την πυροπροστασία, την ασφάλεια των κατοίκων και την προστασία ενός ιστορικού τόπου που αξίζει να αναδειχθεί περισσότερο. Και ίσως να αποτελέσει την αφετηρία για μια διαφορετική προσέγγιση στην ανάπτυξη της Χρυσάφας, με επίκεντρο όχι μόνο τις καθημερινές ανάγκες, αλλά και το μεγάλο ιστορικό και πολιτιστικό της κεφάλαιο.