Έντονο προβληματισμό για το κόστος των δημοσίων έργων εκφράζει, σε βίντεο που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο πατέρας Κλεομένης, ο οποίος στέκεται μπροστά στην πινακίδα έργου μεγάλης αστικής παρέμβασης και αμφισβητεί αν ο αναγραφόμενος προϋπολογισμός ανταποκρίνεται στο πραγματικό κόστος των εργασιών.
Το συγκεκριμένο έργο αφορά την ολοκλήρωση διαμόρφωσης τμήματος της οδού Αρτέμιδος στην Καλαμάτα, με προϋπολογισμό περίπου 850.000 ευρώ, σύμφωνα με την ενημερωτική πινακίδα του έργου. Πρόκειται για έργο που είχε ενταχθεί σε πρόγραμμα αστικών παρεμβάσεων της πόλης.
Στο βίντεο, ο πατέρας Κλεομένης υποστηρίζει ότι το ποσό είναι υπερβολικά υψηλό σε σχέση με την εικόνα του έργου, εκφράζοντας την απορία που, όπως λέει, θα είχε κάθε πολίτης βλέποντας τα στοιχεία της πινακίδας.
Είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί με τον τρόπο έκφρασής του, η παρέμβαση αγγίζει ένα ζήτημα που απασχολεί διαχρονικά την ελληνική κοινωνία: πόσο κοστίζουν πραγματικά τα δημόσια έργα και πόσο εύκολα μπορεί ένας πολίτης να κατανοήσει αυτό το κόστος;
Στην πράξη, ο προϋπολογισμός ενός δημόσιου έργου δεν αφορά μόνο το ασφαλτικό ή το τσιμέντο που βλέπει ο πολίτης. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μελέτες, αρχαιολογικές εργασίες όπου απαιτούνται, δίκτυα κοινής ωφέλειας, αποχετεύσεις, όμβρια, ηλεκτροφωτισμό, σήμανση, εργολαβικό όφελος, αναθεωρήσεις τιμών, απρόβλεπτα και τον ΦΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι η τελική δαπάνη συχνά είναι σημαντικά μεγαλύτερη από την ορατή κατασκευή.
Από την άλλη πλευρά, είναι εξίσου θεμιτό οι πολίτες να ζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια. Η ύπαρξη ενός συνολικού ποσού σε μια πινακίδα δεν αρκεί πάντοτε για να εξηγήσει πού κατευθύνεται κάθε ευρώ. Για τον λόγο αυτό, όλο και περισσότεροι φορείς δημοσιοποιούν αναλυτικά τις τεχνικές μελέτες και τους προϋπολογισμούς των έργων, ώστε να μπορούν να ελεγχθούν από κάθε ενδιαφερόμενο.
Η συζήτηση, επομένως, δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο αν ένα ποσό «φαίνεται μεγάλο» ή «φαίνεται μικρό». Το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό: υπάρχει πλήρης τεκμηρίωση του κόστους και μπορεί ο πολίτης να την ελέγξει;
Σε μια περίοδο όπου η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς δοκιμάζεται, κάθε δημόσια παρέμβαση που θέτει ζητήματα διαφάνειας μπορεί να αποτελέσει αφορμή για έναν πιο ουσιαστικό διάλογο. Όχι με συνθήματα ή εύκολα συμπεράσματα, αλλά με στοιχεία, τεχνικές μελέτες και ανοικτή πρόσβαση στα οικονομικά δεδομένα των έργων.
Άλλωστε, η λογοδοσία δεν είναι εμπόδιο στην υλοποίηση των δημοσίων έργων. Αντίθετα, αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν όχι μόνο τι κατασκευάζεται, αλλά και πώς και με ποιο κόστος χρηματοδοτείται.